Bỏ qua tới nội dung
Kiến thức

SaaS là gì? So sánh SaaS, phần mềm cài đặt và tự xây dựng

SaaS là gì, khác phần mềm cài đặt tại chỗ (on-premise) và phần mềm tự xây thế nào về chi phí, dữ liệu, tuỳ biến. Cách chọn mô hình hợp với doanh nghiệp bạn.

Bởi Đội ngũ ULI· Đăng · Cập nhật · 9 phút đọc
SaaS là gì? So sánh SaaS, phần mềm cài đặt và tự xây dựng

Tóm tắt nhanh

SaaS (Software as a Service) là mô hình phần mềm dạng dịch vụ: nhà cung cấp vận hành phần mềm trên cloud, doanh nghiệp truy cập qua Internet và trả phí thuê định kỳ. SaaS triển khai nhanh, ít lo hạ tầng nhưng khó tuỳ biến; phần mềm cài đặt tại chỗ và phần mềm tự xây kiểm soát tốt hơn nhưng đầu tư cao hơn.

  • SaaS là phần mềm thuê dùng qua Internet, nhà cung cấp lo máy chủ, cập nhật và sao lưu
  • On-premise là phần mềm cài trên máy chủ của doanh nghiệp, tự quản lý hạ tầng
  • Tự xây phần mềm cho quyền kiểm soát cao nhất, phù hợp nghiệp vụ đặc thù
  • So sánh theo tổng chi phí nhiều năm, không chỉ phí tháng đầu tiên
  • Kiểm tra khả năng xuất dữ liệu và điều khoản khi ngừng thuê trước khi chọn SaaS
Mục lục bài viết

Phần lớn công cụ văn phòng bạn dùng hằng ngày, từ email, lưu trữ tài liệu đến phần mềm bán hàng, kế toán thuê theo tháng, đều thuộc một mô hình gọi là SaaS. Khi doanh nghiệp cần một phần mềm mới, câu hỏi thường gặp là: thuê một SaaS có sẵn, mua phần mềm cài đặt tại chỗ hay tự xây dựng? Bài viết này giải thích SaaS là gì và so sánh ba hướng để bạn chọn đúng.

SaaS là gì?

SaaS (Software as a Service – phần mềm dạng dịch vụ) là mô hình mà nhà cung cấp phát triển, lưu trữ và vận hành phần mềm trên hạ tầng cloud, còn khách hàng chỉ cần truy cập qua Internet và trả phí thuê định kỳ. Bạn không mua phần mềm, bạn thuê quyền sử dụng.

Với SaaS, bạn không phải cài đặt, không cần máy chủ riêng, không lo cập nhật phiên bản hay sao lưu dữ liệu; nhà cung cấp làm những việc đó. Bạn chỉ cần một tài khoản, trình duyệt hoặc ứng dụng trên điện thoại là dùng được, ở bất cứ đâu có mạng.

Đặc điểm chung của SaaS:

  • Thanh toán theo thuê bao: theo tháng hoặc năm, thường tính theo số người dùng hoặc gói tính năng.
  • Nhiều khách hàng dùng chung một hệ thống (multi-tenant): dữ liệu mỗi khách được tách biệt về mặt logic.
  • Cập nhật liên tục: tính năng mới được đưa lên cho mọi khách hàng cùng lúc.
  • Truy cập mọi nơi: chỉ cần Internet.

SaaS, IaaS, PaaS khác nhau thế nào?

SaaS, PaaS và IaaS là ba tầng dịch vụ cloud, khác nhau ở mức độ nhà cung cấp quản lý thay bạn. SaaS là tầng cao nhất: bạn nhận một phần mềm hoàn chỉnh.

Sơ đồ ba tầng dịch vụ cloud từ hạ tầng IaaS, nền tảng PaaS đến phần mềm hoàn chỉnh SaaS mà doanh nghiệp dùng trực tiếp
Ba tầng dịch vụ cloud: IaaS, PaaS, SaaS
  • IaaS (Infrastructure as a Service): thuê máy chủ ảo, lưu trữ, mạng. Bạn tự cài hệ điều hành và phần mềm. Phù hợp với đội kỹ thuật.
  • PaaS (Platform as a Service): thuê nền tảng để chạy ứng dụng, nhà cung cấp lo hệ điều hành và môi trường. Đội phát triển chỉ cần triển khai mã nguồn.
  • SaaS: thuê phần mềm hoàn chỉnh, người dùng cuối dùng ngay.

Khi tự xây phần mềm, doanh nghiệp thường chạy nó trên IaaS hoặc PaaS. Bài cloud server là gì giải thích kỹ hơn về hạ tầng.

So sánh SaaS, on-premise và phần mềm tự xây

SaaS mạnh về tốc độ và chi phí khởi đầu; on-premise mạnh về kiểm soát hạ tầng; phần mềm tự xây mạnh về độ phù hợp và quyền sở hữu. Bảng dưới so sánh ba mô hình theo các tiêu chí doanh nghiệp quan tâm nhất.

Tiêu chíSaaS (thuê)On-premise (cài tại chỗ)Tự xây (theo yêu cầu)
Chi phí ban đầuThấpCao: bản quyền + máy chủCao: chi phí phát triển
Chi phí định kỳPhí thuê, tăng theo người dùngBảo trì, nâng cấp, IT nội bộHạ tầng cloud, bảo trì
Thời gian triển khaiNhanh, vài ngàyVài tuần – vài thángVài tuần – vài tháng
Mức tuỳ biếnThấp – trung bìnhTrung bìnhCao
Nơi lưu dữ liệuHạ tầng nhà cung cấpMáy chủ doanh nghiệpDo doanh nghiệp chọn
Cập nhật, bảo mậtNhà cung cấp loDoanh nghiệp tự loĐội phát triển và doanh nghiệp
Phụ thuộcPhụ thuộc nhà cung cấp SaaSPhụ thuộc hãng phần mềmCó thể chủ động nếu có mã nguồn
Bảng so sánh chọn SaaS hay phần mềm tự xây theo quy trình, số người dùng, nhu cầu tích hợp và quyền sở hữu dữ liệu
SaaS và phần mềm tự xây: chọn theo tình huống

Ưu điểm và hạn chế của SaaS

SaaS là lựa chọn mặc định hợp lý cho phần lớn nhu cầu phổ biến, nhưng có ba hạn chế cần lường trước: khó tuỳ biến, chi phí cộng dồn và phụ thuộc nhà cung cấp.

Ưu điểm:

  • Dùng được gần như ngay, không cần đội IT.
  • Chi phí ban đầu thấp, dễ thử nghiệm trước khi cam kết.
  • Nhà cung cấp lo cập nhật, sao lưu, bảo mật hạ tầng.
  • Truy cập linh hoạt từ máy tính và điện thoại.

Hạn chế:

  • Tuỳ biến giới hạn: bạn phải làm theo quy trình phần mềm định sẵn.
  • Chi phí cộng dồn: phí theo người dùng nhân với số năm có thể vượt chi phí tự xây khi đội ngũ lớn. Hãy luôn tính tổng chi phí trong ba đến năm năm.
  • Phụ thuộc: nhà cung cấp tăng giá, đổi chính sách hay ngừng dịch vụ đều ảnh hưởng trực tiếp tới bạn.
  • Dữ liệu phân tán: dùng nhiều SaaS khác nhau dễ khiến dữ liệu nằm rải rác, khó tổng hợp.

Khi nào nên tự xây phần mềm?

Tự xây đáng cân nhắc khi phần mềm có sẵn buộc bạn hy sinh lợi thế cạnh tranh, khi phải ghép nhiều SaaS mới đủ dùng, hoặc khi bạn muốn biến quy trình nội bộ thành sản phẩm. Phần mềm tự xây hiện nay cũng chạy trên cloud và truy cập qua trình duyệt, nên trải nghiệm không khác SaaS.

Ví dụ hư cấu: công ty cho thuê thiết bị sự kiện "Ánh Sao Event" dùng một SaaS bán hàng, một SaaS kho và bảng tính để xếp lịch thiết bị. Lịch trùng thường xuyên vì ba nơi không đồng bộ. Họ quyết định xây một web app riêng cho đặt lịch thiết bị, nối với phần mềm kế toán đang thuê. Phần đặc thù được làm riêng, phần phổ biến vẫn dùng SaaS.

Một số doanh nghiệp còn đi xa hơn: sau khi phần mềm nội bộ chạy tốt, họ phát triển thành SaaS bán cho các công ty cùng ngành. Hướng này cần thiết kế kiến trúc nhiều khách hàng ngay từ đầu, cùng kế hoạch vận hành và hỗ trợ lâu dài.

Cách tính tổng chi phí khi so sánh

Để so sánh công bằng, hãy cộng toàn bộ chi phí trong ba đến năm năm cho từng phương án, thay vì chỉ nhìn phí tháng đầu tiên hoặc báo giá xây dựng. Đây gọi là tổng chi phí sở hữu (TCO).

Với SaaS, tổng chi phí gồm phí thuê nhân với số người dùng và số tháng, phí nâng gói khi cần thêm tính năng, chi phí các SaaS phụ trợ phải dùng kèm và thời gian nhân viên làm thủ công những phần phần mềm không hỗ trợ. Với phần mềm tự xây, tổng chi phí gồm chi phí phát triển ban đầu, hạ tầng cloud hằng tháng, phí bảo trì và nâng cấp. Với on-premise, cần cộng thêm máy chủ, bản quyền, điện, nhân sự IT và chi phí thay thiết bị.

Không có kết quả chung cho mọi doanh nghiệp: đội mười người với quy trình phổ biến gần như luôn có lợi khi thuê SaaS, còn doanh nghiệp vài trăm người dùng với quy trình đặc thù có thể thấy tự xây hợp lý hơn về lâu dài. Bài chi phí làm phần mềm giúp bạn ước lượng phía tự xây.

Checklist trước khi chọn một SaaS

Trước khi ký thuê SaaS, hãy kiểm tra các điểm về dữ liệu, bảo mật, chi phí và lối thoát. Những câu hỏi này giúp bạn tránh bị "khoá" vào một nhà cung cấp.

  • Có xuất được toàn bộ dữ liệu ở định dạng phổ biến (CSV, Excel) không?
  • Dữ liệu được lưu ở đâu, sao lưu bao lâu một lần?
  • Có hỗ trợ xác thực 2 lớp và phân quyền chi tiết không?
  • Có API để kết nối với hệ thống khác không?
  • Giá thay đổi thế nào khi tăng người dùng hoặc nâng gói?
  • Điều khoản khi ngừng thuê: dữ liệu được giữ bao lâu?
  • Nhà cung cấp hỗ trợ qua kênh nào, trong giờ nào?

Chọn mô hình phù hợp với giai đoạn

Không có mô hình nào tốt nhất cho mọi doanh nghiệp: SaaS cho nhu cầu phổ biến, tự xây cho phần đặc thù, và nhiều doanh nghiệp kết hợp cả hai. Điều quan trọng là dữ liệu giữa các hệ thống được kết nối, không bị phân mảnh.

Muốn so sánh chi tiết hơn giữa phần mềm đóng gói và làm riêng, bạn có thể đọc bài phần mềm theo yêu cầu là gì. Nếu bạn cần đánh giá nên thuê hay xây, hoặc muốn phát triển sản phẩm SaaS của riêng mình, đội ngũ ULI có kinh nghiệm xây web app và hệ thống cloud cho doanh nghiệp. Liên hệ ULI để được tư vấn.

Câu hỏi thường gặp

SaaS và cloud có giống nhau không?

Không hoàn toàn. Cloud là hạ tầng điện toán đám mây (máy chủ, lưu trữ, mạng) cung cấp qua Internet. SaaS là một tầng trên cloud: phần mềm hoàn chỉnh được cung cấp dưới dạng dịch vụ. Hầu hết SaaS chạy trên cloud.

Dữ liệu trên SaaS có an toàn không?

Phụ thuộc nhà cung cấp và cách bạn sử dụng. Hãy kiểm tra chính sách bảo mật, nơi lưu trữ dữ liệu, cơ chế sao lưu, xác thực 2 lớp và phân quyền. Doanh nghiệp vẫn có trách nhiệm bảo vệ dữ liệu cá nhân khách hàng theo quy định hiện hành.

Ngừng thuê SaaS thì dữ liệu đi đâu?

Tuỳ điều khoản của nhà cung cấp. Trước khi ký, hãy hỏi rõ bạn có xuất được toàn bộ dữ liệu ở định dạng phổ biến không và dữ liệu được giữ bao lâu sau khi hết hạn.

Doanh nghiệp có thể tự làm một SaaS để bán không?

Có. Nhiều doanh nghiệp xây phần mềm cho nội bộ rồi phát triển thành sản phẩm SaaS cho cả ngành. Cách này đòi hỏi kiến trúc nhiều khách hàng (multi-tenant), quy trình hỗ trợ và vận hành liên tục.

Khi nào nên chuyển từ SaaS sang phần mềm tự xây?

Khi phí thuê tăng mạnh theo số người dùng, khi bạn phải ghép nhiều SaaS rời rạc mới đủ dùng, hoặc khi quy trình đặc thù khiến nhân viên phải làm thủ công ngoài phần mềm.

Đội ngũ ULI

Biên soạn bởi đội phát triển phần mềm, thiết kế website và SEO của ULI – công ty phần mềm (uli.vn). Nội dung được rà soát và cập nhật định kỳ.

Bài viết liên quan

Mẫu website gợi ý

Tất cả mẫu →

Cần một website chuẩn SEO & GEO cho doanh nghiệp?

Chọn một mẫu trong kho giao diện, ULI tuỳ biến theo thương hiệu, tối ưu tốc độ, schema, sitemap, llms.txt và bàn giao trọn gói.