Bỏ qua tới nội dung
Hướng dẫn

Cách tối ưu hình ảnh cho website: WebP, AVIF, alt, lazy load

Hướng dẫn tối ưu hình ảnh website 7 bước: chọn WebP/AVIF, đúng kích thước, nén ảnh, srcset, lazy load, alt chuẩn SEO để web nhanh hơn và Core Web Vitals tốt.

Bởi Đội ngũ ULI· Đăng · Cập nhật · 9 phút đọc
Cách tối ưu hình ảnh cho website: WebP, AVIF, alt, lazy load

Tóm tắt nhanh

Tối ưu hình ảnh website là giảm dung lượng ảnh mà vẫn giữ chất lượng hiển thị, đồng thời giúp công cụ tìm kiếm hiểu nội dung ảnh. Các việc chính gồm chọn định dạng WebP hoặc AVIF, xuất ảnh đúng kích thước hiển thị, nén hợp lý, dùng srcset, khai báo width và height, lazy load ảnh dưới màn hình đầu và viết alt mô tả.

  • Ảnh thường là phần nặng nhất của trang, tối ưu ảnh cải thiện LCP rõ rệt
  • Ưu tiên WebP hoặc AVIF, giữ JPEG/PNG làm phương án dự phòng khi cần
  • Xuất ảnh đúng kích thước hiển thị và dùng srcset cho nhiều màn hình
  • Khai báo width, height để tránh xô lệch bố cục (CLS)
  • Lazy load ảnh bên dưới, không lazy load ảnh chính ở màn hình đầu
  • Alt mô tả ngắn gọn giúp người khiếm thị và SEO hình ảnh
Mục lục bài viết

Hình ảnh đẹp giúp website thuyết phục khách hàng, nhưng ảnh chưa tối ưu lại là nguyên nhân phổ biến khiến trang tải chậm, đặc biệt trên điện thoại dùng 4G. Bài này hướng dẫn 7 bước tối ưu hình ảnh mà bạn có thể tự làm, từ chọn định dạng WebP/AVIF, nén ảnh, đến lazy load và viết thẻ alt chuẩn SEO.

Mục tiêu của tối ưu ảnh là hai việc cùng lúc: trang nhanh hơn (cải thiện chỉ số LCP và CLS trong Core Web Vitals) và Google hiểu ảnh tốt hơn để ảnh có cơ hội xuất hiện trong Google Hình ảnh.

Vì sao cần tối ưu hình ảnh website?

Ảnh thường chiếm phần lớn dung lượng tải về của một trang, và ảnh lớn ở đầu trang thường chính là phần tử LCP. Vì vậy giảm dung lượng ảnh là cách cải thiện tốc độ có tác động lớn và dễ làm nhất.

Những vấn đề hay gặp khi khách hàng gửi website cũ cho ULI kiểm tra:

  • Ảnh chụp từ điện thoại tải thẳng lên, kích thước vài nghìn pixel trong khi khung hiển thị chỉ vài trăm pixel.
  • Logo, icon lưu dạng PNG hoặc JPEG thay vì SVG.
  • Ảnh không khai báo kích thước, khiến nội dung bị đẩy xuống khi ảnh tải xong.
  • Thẻ alt bỏ trống hoặc nhồi từ khoá lặp đi lặp lại.

Ngưỡng Google khuyến nghị: LCP ≤ 2,5 giây và CLS ≤ 0,1 (đo ở phân vị 75 của người dùng thật). Tối ưu ảnh tác động trực tiếp tới cả hai chỉ số này.

Bước 1: Kiểm kê ảnh đang làm chậm trang

Trước khi sửa, hãy biết ảnh nào đang gây vấn đề. Cách nhanh nhất là chạy PageSpeed Insights cho các trang quan trọng như trang chủ, trang dịch vụ, trang sản phẩm.

Trong phần chẩn đoán, chú ý các gợi ý liên quan đến hình ảnh, chẳng hạn ảnh chưa dùng định dạng hiện đại, ảnh lớn hơn kích thước hiển thị, ảnh chưa được nén hoặc phần tử LCP là ảnh tải chậm. Bạn cũng có thể mở Chrome DevTools, thẻ Network, lọc theo Img để xem dung lượng từng ảnh.

Cách đọc kết quả PageSpeed chi tiết có trong bài kiểm tra tốc độ website bằng PageSpeed Insights.

Bước 2: Chọn định dạng phù hợp

Định dạng đúng có thể giảm đáng kể dung lượng mà mắt thường khó nhận ra khác biệt. Quy tắc chung: ảnh chụp dùng WebP hoặc AVIF, đồ hoạ đơn giản dùng SVG.

Định dạngPhù hợp choƯu điểmLưu ý
AVIFẢnh chụp, bannerNén rất tốt, hỗ trợ trong suốtMã hoá chậm hơn, nên có WebP dự phòng
WebPẢnh chụp, ảnh sản phẩmNhỏ hơn JPEG/PNG, hỗ trợ rộngLựa chọn mặc định an toàn
SVGLogo, icon, hình minh hoạ phẳngSắc nét mọi kích thước, rất nhẹKhông dùng cho ảnh chụp
JPEGẢnh chụp (dự phòng)Tương thích tuyệt đốiNặng hơn WebP/AVIF
PNGẢnh cần trong suốt, ảnh chụp màn hìnhKhông mất chất lượngThường rất nặng với ảnh chụp

Nếu muốn dùng AVIF nhưng vẫn an toàn, dùng thẻ picture để trình duyệt tự chọn định dạng nó hỗ trợ:

<picture>
  <source srcset="/img/phong-kham.avif" type="image/avif">
  <source srcset="/img/phong-kham.webp" type="image/webp">
  <img src="/img/phong-kham.jpg" alt="Quầy lễ tân phòng khám" width="1200" height="675">
</picture>

Bước 3: Xuất ảnh đúng kích thước

Ảnh chỉ nên lớn bằng khung hiển thị lớn nhất của nó, có tính thêm màn hình mật độ cao. Ví dụ ảnh hiển thị tối đa 600px rộng thì bản lớn nhất khoảng 1200px là đủ cho màn hình Retina.

Gợi ý kích thước tham khảo cho website thông thường:

  • Banner tràn màn hình: chiều rộng khoảng 1600–1920px.
  • Ảnh trong bài viết: khoảng 1200px.
  • Ảnh sản phẩm dạng lưới: khoảng 600–800px.
  • Ảnh đại diện, thumbnail: khoảng 300–400px.

Cắt ảnh theo tỷ lệ cố định cho từng vị trí (16:9 cho banner, 1:1 cho sản phẩm) giúp giao diện đồng đều và dễ khai báo kích thước ở bước 5.

Bước 4: Nén ảnh ở mức chất lượng hợp lý

Nén có mất dữ liệu ở mức vừa phải thường giảm dung lượng nhiều mà không ảnh hưởng thấy được. Hãy so sánh trực quan thay vì chạy theo một con số cố định.

Cách làm:

  1. Mở ảnh bằng công cụ như Squoosh (công cụ mã nguồn mở của nhóm Chrome) hoặc phần mềm chỉnh ảnh bạn quen dùng.
  2. Chọn định dạng WebP hoặc AVIF, giảm dần thanh chất lượng.
  3. Phóng to vùng có chi tiết (chữ, khuôn mặt, đường viền) để kiểm tra; dừng khi bắt đầu thấy vỡ hạt.
  4. Xuất file và ghi lại mức chất lượng dùng được để áp dụng cho các ảnh cùng loại.

Với website có nhiều ảnh, nên tự động hoá: dùng plugin nén ảnh (WordPress), dịch vụ CDN có tối ưu ảnh, hoặc bước build tự chuyển đổi định dạng.

Bước 5: Dùng srcset, width và height

srcset và sizes cho phép trình duyệt chọn bản ảnh vừa với màn hình, còn width và height giúp trình duyệt giữ chỗ trước để bố cục không bị xô lệch.

<img
  src="/img/sp-800.webp"
  srcset="/img/sp-400.webp 400w, /img/sp-800.webp 800w, /img/sp-1200.webp 1200w"
  sizes="(max-width: 600px) 100vw, 400px"
  width="800" height="800"
  alt="Ghế văn phòng lưới màu xám">

Giải thích nhanh:

  • srcset liệt kê các bản ảnh và chiều rộng thật của từng bản.
  • sizes cho biết ảnh chiếm bao nhiêu chiều rộng màn hình ở từng điều kiện.
  • width/height là tỷ lệ gốc của ảnh; CSS max-width: 100%; height: auto; vẫn giúp ảnh co giãn mà không mất chỗ giữ.

Tài liệu chi tiết: tài liệu thẻ img trên MDN.

Bước 6: Lazy load và ưu tiên ảnh chính

Lazy load trì hoãn tải ảnh cho đến khi người dùng cuộn gần tới, giúp trang đầu tải nhanh hơn. Ngược lại, ảnh chính ở màn hình đầu cần được tải sớm nhất có thể.

  • Ảnh bên dưới màn hình đầu: thêm loading="lazy".
  • Ảnh LCP (thường là banner hoặc ảnh sản phẩm chính): không lazy load, có thể thêm fetchpriority="high".
  • Tránh chèn ảnh chính bằng CSS background-image nếu có thể, vì trình duyệt phát hiện muộn hơn thẻ img.
<img src="/img/banner.webp" fetchpriority="high" width="1600" height="900" alt="Không gian quán cà phê tầng hai">
<img src="/img/menu.webp" loading="lazy" width="800" height="600" alt="Thực đơn đồ uống theo mùa">

Hướng dẫn chính thức về lazy load có tại web.dev.

Bước 7: Đặt tên file và viết alt

Tên file và thuộc tính alt giúp Google hiểu ảnh nói về điều gì, đồng thời giúp người dùng trình đọc màn hình tiếp cận nội dung. Viết tự nhiên, mô tả đúng, không nhồi từ khoá.

KémTốt
IMG_2045.jpgghe-van-phong-luoi-xam.webp
alt="ghế, ghế văn phòng, ghế giá rẻ, ghế đẹp"alt="Ghế văn phòng lưới màu xám có tựa đầu"
alt="hình ảnh"alt="Bác sĩ đang tư vấn cho bệnh nhân tại phòng khám"

Ảnh chỉ để trang trí có thể dùng alt="" để trình đọc màn hình bỏ qua. Google cũng có hướng dẫn SEO cho hình ảnh nêu rõ các thực hành nên làm.

Checklist tối ưu hình ảnh trước khi đăng

Dùng checklist này mỗi khi thêm ảnh mới để giữ website luôn nhẹ:

  • Ảnh chụp ở định dạng WebP hoặc AVIF, logo/icon ở SVG
  • Kích thước không vượt quá khoảng 2 lần khung hiển thị
  • Đã nén và kiểm tra bằng mắt
  • Có width và height
  • Ảnh dưới màn hình đầu có loading="lazy", ảnh LCP không lazy
  • Tên file không dấu, mô tả nội dung
  • Alt mô tả đúng, không nhồi từ khoá

Tóm tắt và bước tiếp theo

Tối ưu hình ảnh website gồm 7 việc: kiểm kê, chọn định dạng hiện đại, xuất đúng kích thước, nén hợp lý, dùng srcset kèm width/height, lazy load đúng chỗ và viết alt chuẩn. Làm xong, hãy chạy lại PageSpeed Insights để so sánh trước và sau, rồi đọc thêm về các nguyên nhân khiến website chậm khác ngoài hình ảnh.

Các website do ULI thiết kế được cấu hình sẵn ảnh WebP/AVIF, kích thước responsive và lazy load; nếu website hiện tại của bạn đang chậm vì ảnh, hãy liên hệ ULI để được kiểm tra.

Câu hỏi thường gặp

Nên dùng WebP hay AVIF?

Cả hai đều được các trình duyệt hiện đại hỗ trợ. AVIF thường nén nhỏ hơn nhưng mã hoá chậm hơn; WebP là lựa chọn an toàn, cân bằng. Nhiều website dùng AVIF kèm WebP dự phòng qua thẻ picture.

Ảnh trên website nên nặng bao nhiêu KB?

Không có con số bắt buộc. Thực tế, ảnh nội dung thường có thể giữ dưới vài trăm KB, ảnh banner lớn càng nhẹ càng tốt miễn vẫn nét; hãy dựa vào cảnh báo của PageSpeed Insights để điều chỉnh.

Có nên lazy load tất cả hình ảnh?

Không. Ảnh xuất hiện ngay ở màn hình đầu, đặc biệt ảnh LCP, không nên lazy load vì sẽ làm chậm hiển thị. Chỉ lazy load ảnh nằm bên dưới.

Thuộc tính alt nên viết thế nào?

Mô tả ngắn gọn nội dung và vai trò của ảnh trong ngữ cảnh, như đang kể cho người không nhìn thấy. Ảnh trang trí thuần tuý có thể để alt rỗng.

WordPress có tự tối ưu ảnh không?

WordPress tạo sẵn nhiều kích cỡ ảnh và thêm lazy load mặc định, nhưng việc nén và chuyển sang WebP/AVIF thường cần plugin hoặc cấu hình máy chủ.

Đội ngũ ULI

Biên soạn bởi đội thiết kế website, SEO và phát triển phần mềm của ULI (uli.vn). Nội dung được rà soát và cập nhật định kỳ.

Bài viết liên quan

Mẫu website gợi ý

Tất cả mẫu →

Cần một website chuẩn SEO & GEO cho doanh nghiệp?

Chọn một mẫu trong kho giao diện, ULI tuỳ biến theo thương hiệu, tối ưu tốc độ, schema, sitemap, llms.txt và bàn giao trọn gói.